ตอบ   คุณภาพและมาตรฐานของน้ำบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิทต้องเป็นไปตามประกาศกระทรวง สาธารณสุขที่เกี่ยวข้อง

• ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 61) พ.ศ. 2524 เรื่อง น้ำบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท และฉบับที่แก้ไขเพิ่มเติม คือ ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 135) พ.ศ. 2534 เรื่อง น้ำบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท (ฉบับที่่ 2) และประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง น้ำบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท (ฉบับที่ 6) พ.ศ. 2553
• รวมถึงคุณภาพหรือมาตรฐานเกี่ยวกับจุลินทรีย์ที่่ทำให้เกิดโรค ให้เป็นไปตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 416) พ.ศ. 2563 ออกตามความในพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 เรื่อง กำหนดคุณภาพ หรือมาตรฐาน หลักเกณฑ์เงื่อนไข และวิธีการในการตรวจวิเคราะห์ ของอาหารด้านจุลินทรีย์ที่ทำให้เกิดโรค

         ซึ่งมีความแตกต่างกับคุณภาพมาตรฐานของน้ำใช้ในโรงงาน โดยต้องมีคุณภาพเหมาะสมตามวัตถุประสงค์ของการใช้ เช่น น้ำล้างภาชนะ ควรเป็นน้ำสะอาด ไม่มีเชื้อโรค ตามที่กำหนดไว้ใน GMP 420 ข้อกำหนดพื้นฐาน หมวดที่ 4 หัวข้อ "น้ำใช้"

   ผู้ควบคุมการผลิตดื่ม น้ำแร่ และน้ำแข็ง

ตอบ   ที่นำไปผลิตอาหารใช้น้ำ RO พอเป็นน้ำ RO น้ำตกเกณฑ์ เพราะว่า RO จะกำจัดตัวแร่ธาตุออกไป pH ก็จะลด เหลือไม่ถึง 6.5 น้ำจะตกมาตรฐานสิ่งที่จะโยงกับข้อคำถาม มี 2 ประเด็น ไม่ได้คุณภาพมาตารฐานตามประกาศกำหนด แต่มีมาตราการอื่นเพื่อลดอันตรายนั้นหรือไม่ ใช้ค่าความเป็นกรด เพื่อนำไปปรับกรดในอาหาร ไม่ได้ก่อปัญหาและค่า pH ไม่ได้ก่ออันตรายต่อผู้บริโภค ดังนั้นวัตถุประสงค์การใช้ก็ต้องนำไปพิจารณาควบคู่กันไป โดยสรุปก็คือ pH ที่ตกค่ามาตราฐาน สำหรับข้อการผลิตน้ำก็จะได้คะแนนระดับพอใช้ เพราะไม่ได้ส่งผลกระทบโดยตรงต่ออาหารที่ผลิต เป็นน้ำที่นำไปใช้เพื่อเป็นน้ำปรุง เมื่อจะปรับกรดอาหารก็จะต้องคุมคุณภาพที่น้ำปรุงนั้นๆ         

   GMP 420 สำหรับผู้ผลิตรายย่อยไม่ยากอย่างที่คิด

ตอบ   สามารถประเมินสมรรถนะ (witness) เพื่อปลด * ผู้ตรวจประเมินได้ เนื่องจากผ่านwitness มาแล้ว แต่หากบริษัทฯ มีผู้ตรวจประเมินที่มีคุณสมบัติสามารถปลด * คนอื่นได้และเคยตรวจ GMP น้ำบริโภค ก็จะเหมาะสมกว่า หรือควรปลด * ในขอบข่ายที่ได้ขึ้นบัญชีกับ อย. จะทำให้ผู้ถูกปลด * ได้รับการ witness ที่มีประสิทธิภาพมากกว่า

   หน่วยตรวจสอบและหน่วยรับรองสถานประกอบการอาหาร

ตอบ   การใช้สารใดๆ เพื่อคาดหวังผลทางด้านเทคโนโลยีการผลิตในกระบวนการผลิตอาหารซึ่งรวมถึงน้ำบริโภค ผู้ผลิตหรือนำเข้าผลิตภัณฑ์จะต้องปฏิบัติตามประกาศว่าด้วยเรื่องวัตถุเจือปนอาหาร โดยมีหลักเกณฑ์และเงื่อนไข ดังนี้

          1) ต้องควบคุมคุณภาพหรือมาตรฐาน (Specification) ของวัตถุเจือปนอาหารนั้นให้เป็นไปตาม Codex Advisory Specification for the Identity and Purity of Food Additives ฉบับลำสุด หรือประกาศสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาว่าด้วยเรื่องการกำหนดคุณภาพหรือมาตรฐานของวัตถุเจือปนอาหาร

          2) ต้องมีข้อกำหนดเงื่อนไขการใช้วัตถุเจือปนอาหารนั้นเป็นไปตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 381) พ.ศ. 2559 เรื่อง วัตถุเจือปนอาหาร (ฉบับที่ 4) และประกาศกระทรวงสาธารณสุข (เลขที่ 389) พ.ศ. 2561 เรื่อง วัตถุเจือปนอาหาร (ฉบับที่ 5)

          กรณีการใช้โซเดียมไฮกรอกไซด์เพื่อปรับความเป็นกรดด่างในกระบวนการผลิตน้ำบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิทนั้น เมื่อพิจารณาจากข้อกำหนดเงื่อนไขการใช้ตามบัญชีหมายเลข 1 แนบท้ายประกาศกระทรวงสาธารณสุข (เลขที่ 389) พ.ศ. 2561 เรื่อง วัตถุเจือปนอาหาร (ฉบับที่ 5) พบว่ายังไม่อนุญาตการใช้โซเดียมไฮดรอกไซด์ในน้ำบริโภค ตามหมวด 14.1.1.2 เนื่องจากยังไม่มีข้อกำหนดเงื่อนไขการใช้ตามประกาศฯ ดังนั้นหากมีความจำเป็นทางเทคโนโลยีกรผลิต ผู้ผลิตหรือนำเข้าสามารถยื่นขอประเมินเพิ่มเงื่อนไขได้ตามคู่ประชาชน เรื่อง การขอประเมินความปลอดภัยของวัตถุเจือปนอาหารเพื่อกำหนดคุณภาพหรือมาตรฐานหรือเงื่อนไขการใช้ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยเรื่อง วัตถุเจือปนอาหาร 

   หน่วยตรวจสอบและหน่วยรับรองสถานประกอบการอาหาร

ตอบ   รายการตรวจวิเคราะห์ ได้แก่

          1)  ทางเคมี : ปริมาณสารทั้งหมด (Total solid), ความกระด้างทั้งหมด (Total hardness), คลอไรด์ (Chloride express as chlorine), ซัลเฟต (Sulfate), ฟลูออไรด์ (Fluoride express as Fluorine), ไนเตรท (Nitrate express as Nitrogen), เหล็ก (Iron) , ตะกั่ว (Lead)

          2) ทางฟิสิกส์ : ค่าความเป็นกรด-ด่าง (pH)

          3) ทางจุลินทรีย์ : MPN Coliform/100 ml , E.coli/100 ml, s.aureus/100 ml, salmonella หากมีรายการตรวจวิเคราะห์ดังกล่าวข้างต้น พิจารณาให้คะแนน "ดี" แต่หากรายการอื่น นอกเหนือจากประกาศกระทรวงสาธารณสุข ให้พิจารณาจากความเสี่ยงของการปนเปื้อนในแต่ละพื้นที่ตามความเหมาะสม

   หน่วยตรวจสอบและหน่วยรับรองสถานประกอบการอาหาร

ตอบ   ตรวจประเมินตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 193) พ.ศ. 2543 เรื่องวิธีการผลิตเครื่องมือ เครื่องใช้ในการผลิตและการเก็บรักษาอาหาร ให้คะแนนในหมวดที่ 3 ข้อ 3.4 ไอน้ำที่น้ำสัมผัสกับอาหารในกระบวนการผลิต ซึ่งมีคุณภาพมาตรฐานตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยเรื่อง น้ำบริโภค การเก็บตัวอย่างเพื่อตรวจวิเคราะห์สามารถเก็บตัวอย่างน้ำที่ใช้ในการนั่งเพื่อตรวจวิเคราะห์ได้ แต่หากผู้ตรวจประเมินเห็นว่ามีความเสี่ยงในชั้นตอนการผลิตอาจเก็บตัวอย่างลูกชิ้นเพื่อตรวจวิเคราะห์ประกอบการพิจารณาเพิ่มเติมได้

   หน่วยตรวจสอบและหน่วยรับรองสถานประกอบการอาหาร

ตอบ  น้ำสำหรับใช้ล้างภาชนะอุปกรณ์เป็นน้ำที่ให้คะแนนหมวดสุขาภิบาล และเป็นน้ำที่ไม่สัมผัสกับอาหาร แต่ควรมีการปรับสภาพตามความจำเป็นตามสภาพการนำไปใช้ แต่หากน้ำที่ใช้ล้งภาชนะ เครื่องมือ อุปกรณ์ ต่างๆ ที่สัมผัสกับอาหารต้องมีการฆ่าเชื้อเพิ่มเติมที่เหมาะสมเพื่อป้องกันการการปนเปื้อนจากเชื้อจุสินทรีย์ตามความเสี่ยงที่เกิดขึ้น

   หน่วยตรวจสอบและหน่วยรับรองสถานประกอบการอาหาร

ตอบ Pseudomonas aeruginosa เป็นจุลินทรีย์ที่ทำให้เกิดโรค  พบได้ในธรรมชาติทั่วไป เช่น ดิน น้ำ หรือต้นไม้ มีความทนทานในสภาวะแวดล้อม ต่างๆ ได้ดีเป็นสาเหตุสำคัญของการติดเชื้อในโรงพยาบาล  และผู้มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง ผู้ป่วยแผลไฟไหม้ และมะเร็งระยะสุดท้าย ดังนั้นหากตรวจพบในอาหารถือเป็นอาหารผิดมาตรฐานและอาหารไม่บริสุทธิ์

    การตรวจวิเคราะห์จุลินทรีย์ที่ทำให้เกิดโรค ตาม ปสธ. (ฉบับที่ 416)

ตอบ 

• ขยายขอบข่ายการบังคับใช้กับผลิตภัณฑ์ "น้ำแร่ธรรมชาติ" เนื่องจากผ่านกรรมวิธีการกรองที่ต้องควบคุมอย่างเข้มงวดเพื่อความปลอดภัยของผู้บริโภค โดยใช้ข้อกำหนดเดียวกันกับ GMP น้ำบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิทเดิม เพียงแต่ปรับลดข้อกำหนดที่ได้มีการระบุไว้แล้วในข้อกำหนดพื้นฐานเพื่อลดความซ้ำซ้อน ดังนั้นจะเหลือเฉพาะข้อกำหนดที่เป็นจุดสำคัญที่ต้องควบคุมเป็นพิเศษ ได้แก่ คุณภาพน้ำดิบ การปรับคุณภาพน้ำ และการป้องกันการปนเปื้อนซ้ำ
• เพิ่มข้อกำหนดกรณีผลิต "น้ำแข็งบริโภค" เน้นการป้องกันการปนเปื้อนซ้ำหลังการกรองและกำจัดเชื้อ (Post-contamination) จากภาชนะบรรจุ, พื้นผิวสัมผัสอาหาร, ผู้ปฏิบัติงาน และสิ่งแวดล้อม โดยแยกข้อกำหนดเป็นกรณีผลิต "น้ำแข็งซอง" และกรณีผลิต "น้ำแข็งยูนิต"
• เพิ่มข้อกำหนดให้ผู้ผลิตอาหารต้องมีการแต่งตั้งผู้ควบคุมการผลิตที่มีความรู้ เช่นเดียวกับกรณีผู้ควบคุมการผลิตนมพาสเจอไรซ์ และผู้ควบคุมการผลิตอาหาร LACF/AF เนื่องจากพบปัญหาขาดความรู้ความเข้าใจและละเลยหน้าที่ในการควบคุมการผลิต

   การบังคับใช้ GMP กฎหมาย

ตอบ 

• เนื่องด้วยข้อกำหนดเฉพาะของ GMP 420 เป็นข้อกำหนดเพิ่มเติมที่กำหนดไว้เป็นการเฉพาะสำหรับผู้ผลิตอาหารที่มีกรรมวิธีการผลิตเฉพาะและมีความเสี่ยงสูงหากควบคุมการผลิตไม่เหมาะสม โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อกำหนดแนวทางการควบคุมกระบวนการผลิตโดยเฉพาะจุดสำคัญที่ต้องควบคุมเป็นพิเศษเพื่อลดหรือขจัดอันตรายให้อยู่ในระดับที่ยอมรับได้ และเกิดความปลอดภัย ดังนั้นการผลิต "น้ำแข็งใช้รับประทานได้" หรือ "น้ำแข็งบริโภค" ให้ความหมายเดียวกัน ซึ่งจำเป็นต้องควบคุมกระบวนการผลิตที่เข้มงวดกว่า "น้ำแข็งที่ใช้รับประทานไม่ได้"
• "น้ำแข็งใช้รับประทานได้ "และ "น้ำแข็งใช้รับประทานไม่ได้"จัดเป็น "อาหารกำหนดคุณภาพหรือมาตรฐาน" ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 78 (พ.ศ.2527) เรื่อง น้ำแข็ง ยังคงบังคับใช้ข้อกำหนดพื้นฐานของ GMP 420 ซึ่งเทียบเท่า GMP 193 ที่บังคับใช้อยู่เดิม

   การบังคับใช้ GMP กฎหมาย

ตอบ 

• น้ำบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท เป็นอาหารกำหนดคุณภาพมาตรฐาน ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 284) พ.ศ.2547 เรื่อง น้ำบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท (ฉบับที่ 5) ให้ใช้แนวทางการพิจารณาตามภาพที่ 1 สรุปได้ว่า "เข้าข่ายบังคับใช้ GMP 420" ทั้ง 2 กรณี
• ทั้งนี้หากมีการนำผลิตภัณฑ์ไปวางจำหน่ายที่อื่นจะต้องของรับเลขสารบบอาหารด้วย ซึ่งยังคงไว้ตามเงื่อนไขเดิมไม่เปลี่ยนแปลง

   การบังคับใช้ GMP กฎหมาย

ตอบ 

• สำหรับผู้ผลิตอาหารรายใหม่ คือ ผู้ที่ยังไม่มีใบอนุญาตผลิตอาหาร (แบบ อ.2) หรือใบสำคัญเลขสถานที่ผลิตอาหารกรณีไม่เข้าข่ายโรงงาน (แบบ สบ.1/1) หรือใบอนุญาตนำหรือสั่งอาหารเข้ามาในราชอาณาจักร (แบบ อ.7)  ที่ผลิตน้ำบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท น้ำแร่ธรรมชาติ และน้ำแข็งบริโภค จะต้องแต่งตั้งผู้ควบคุมการผลิตที่มีความรู้ได้รับประกาศนียบัติการสอบผ่านและสำเร็จหลักสูตรผู้ควบคุมการผลิตน้ำบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท น้ำแร่ธรรมชาติ และน้ำแข็งบริโภค เป็นลายลักษณ์อักษร ตั้งแต่ 11 เม.ย.2564 เป็นต้นไป
• สำหรับผู้ผลิตอาหารรายเก่า(คือ ผู้รับใบอนุญาตผลิตอาหาร (แบบ อ.2) หรือ คําขอรับเลขสถานที่ผลิตอาหารที่ไม่เข้าข่ายโรงงาน (แบบ สบ.1) หรือใบสำคัญเลขสถานที่ผลิตอาหารกรณีไม่เข้าข่ายโรงงาน (แบบ สบ.1/1) หรือใบอนุญาตนำหรือสั่งอาหารเข้ามาในราชอาณาจักร (แบบ อ.7) ก่อนวันที่ประกาศนี้ใช้บังคับ มีระยะเวลาผ่อนผันให้ โดยต้องแต่งตั้งผู้ที่ทำหน้าที่ควบคุมการผลิตของสถานประกอบการเป็นลายลักษณ์อักษร และต้องสอบผ่านและสำเร็จหลักสูตรผู้ควบคุมการผลิตน้ำบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท น้ำแร่ธรรมชาติ และน้ำแข็งบริโภค ภายในวันที่ 7 ต.ค.2564

   การบังคับใช้ GMP กฎหมาย