ตอบ  ตัวอย่างมีดังนี้

1. ตัวอย่างบันทึกการรับ-จ่ายของเมล็ดกัญชง

2. ตัวอย่างบันทึกการรับ-จ่ายส่วนของกัญชาหรือกัญชง

   ผลิตภัณฑ์อาหารที่มีส่วนประกอบของกัญชา/กัญชง --> สถานที่ผลิตอาหาร

ตอบ   สามารถกระทำได้ โดยมีมาตรการป้องกันการปนเปื้อนระหว่างการผลิตอาหารที่มีส่วนประกอบของส่วนของกัญชา หรือกัญชง และอาหารที่ไม่มีส่วนประกอบของส่วนกัญชงหรือกัญชาพิจารณาเป็นกรณี ดังนี้

1. กรณีใช้สถานที่ผลิตร่วมในที่เดียวกัน แต่มีหลายสายงานผลิตและอุปกรณ์เครื่องจักรสามารถแยกกันได้ อาจแยกสายงานผลิตอาหารที่มีส่วนประกอบของส่วนของกัญชาหรือกัญชง ออกจากสายงานผลิตอาหารที่ไม่มีส่วนของกัญชาหรือกัญชง

2. กรณีใช้สถานที่ผลิตร่วม ประสงค์จะใช้สายการผลิตและอุปกรณ์ร่วมกัน ให้พิจารณาตามความเหมาะสมของประเภทอาหารที่จะผลิตรวมกันนั้น เช่น เดิมได้รับอนุญาตให้ผลิตอาหารประเภท เครื่องดื่มในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท ต่อมาต้องการเพิ่มประเภทการผลิตเครื่องดื่มในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิทที่มีส่วนประกอบของกัญชาหรือกัญชง ต้องมีมาตรการป้องกันการปนเปื้อนข้ามระหว่างการผลิต แล้วแต่กรณีตามความจำเป็น ได้แก่

a. การกำหนดช่วงเวลาการผลิตที่แตกต่างกันคนละเวลา โดยมีแผนการผลิตที่ชัดเจน

b. มีมาตรการที่เข้มงวดในเรื่องของการทำความสะอาดเครื่องมือเครื่องจักรอุปกรณ์การผลิต มีวิธีการขั้นตอน หรือ เอกสารที่ชัดเจนให้ผู้ปฏิบัติงานสามารถอ่านและเข้าใจได้

c. มีวิธีการทวนสอบประสิทธิภาพหลังการทำความสะอาด ภายหลังการผลิต เช่น การใช้ชุดทดสอบ (TEST KIT) swab test, allergen test ภายหลังการทำความสะอาดพร้อมบันทึกผล

d. การสุ่มตัวอย่างผลิตภัณฑ์อาหารที่มีส่วนประกอบของกัญชงหรือกัญชา ตรวจหาการปนเปื้อน สารเตตราไฮโดรแคนนาบินอล (Tetrahydrocannabinol, THC) และ/หรือ สารแคนนาบิไดออล (Cannabidiol, CBD) ณ ห้องปฏิบัติการตรวจวิเคราะห์ที่ได้รับการรับรอง เพื่อเป็นหลักฐานสำหรับการติดตามตรวจสอบโดยพนักงานเจ้าหน้าที่ภายหลังการอนุญาต

          ทั้งนี้ ทั้งสองกรณีให้ปฏิบัติตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 420) พ.ศ. 2563 ออกตามความในพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 เรื่อง วิธีการผลิต เครื่องมือที่ใช้ในการผลิต และการเก็บรักษาอาหารโดยเคร่งครัด

   ผลิตภัณฑ์อาหารที่มีส่วนประกอบของกัญชา/กัญชง --> สถานที่ผลิตอาหาร

ตอบ  สถานที่ผลิตอาหารที่มีส่วนประกอบของส่วนของกัญชาหรือกัญชงจะต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์วิธีการที่ดีในการผลิตอาหาร ซึ่งกำหนดตามบัญชีแนบท้ายประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 420) พ.ศ. 2563    ออกตามความในพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 เรื่อง วิธีการผลิต เครื่องมือเครื่องใช้ในการผลิต และการเก็บรักษาอาหาร

   ผลิตภัณฑ์อาหารที่มีส่วนประกอบของกัญชา/กัญชง --> สถานที่ผลิตอาหาร

ตอบ  1. การยื่นคำขอตรวจประเมินสถานที่ผลิตอาหาร

         ผู้ประกอบการต้องยื่นคำขอตรวจประเมินสถานที่ผลิตอาหารกับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา กรณีสถานที่ผลิตตั้งอยู่ในกรุงเทพมหานคร หรือ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดตามจังหวัดที่ตั้งสถานที่ผลิตอาหารนั้น ๆ หรือ หน่วยตรวจหรือหน่วยรับรองที่ขึ้นบัญชีกับสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา โดยจัดเตรียมเอกสารตามที่กำหนดในคู่มือประชาชน และแนบหลักฐานเพิ่มเติม ดังนี้

1) หลักฐานแสดงที่มาที่ชัดเจนของวัตถุดิบส่วนของกัญชาหรือส่วนของกัญชง เช่น เปลือก ลำต้น เส้นใย กิ่งก้าน ราก ใบ ซึ่งไม่มียอดหรือช่อดอกติดมาด้วย ที่จะนำมาใช้ในการผลิตจะต้องมีข้อมูลที่ชัดเจนของแหล่งที่มาวัตถุดิบนั้น รวมทั้งต้องกำหนดมาตรการคัดเลือกวัตถุดิบอย่างเหมาะสมตามหลักเกณฑ์วิธีการที่ดีในการผลิตอาหาร

2) หลักฐานการบันทึกการรับ-จ่ายส่วนของกัญชาหรือส่วนของกัญชง สำหรับควบคุมปริมาณการใช้เป็นวัตถุดิบสำหรับการผลิตอาหารประเภทที่ขออนุญาต

3) หลักฐานการได้รับเลขสารบบอาหาร เช่น สำเนาใบสำคัญการขึ้นทะเบียนตำรับอาหาร (อ.18) หรือสำเนาใบสำคัญการอนุญาตใช้ฉลากอาหาร (สบ.3/1) (แล้วแต่กรณี) สำหรับการแบ่งบรรจุ

4) ข้อมูลมาตรการป้องกันการปนเปื้อนข้ามของผลิตภัณฑ์อาหารอื่น ๆ กรณีที่ใช้สายการผลิตร่วมกับผลิตภัณฑ์อาหารที่มีส่วนประกอบของกัญชาหรือกัญชง

2. การยื่นคำขอและเอกสารหลักฐาน

       ภายหลังผ่านการตรวจประเมินสถานที่ผลิตอาหารตามหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด สำหรับผู้ประกอบการรายใหม่จะต้องยื่นคำขออนุญาตตั้งโรงงานผลิตอาหาร (อ.1) กรณีสถานที่ผลิตอาหารเข้าข่ายโรงงานหรือคำขอรับเลขสถานที่ผลิตอาหารที่ไม่เข้าข่ายโรงงาน (สบ.1) กรณีสถานที่ผลิตอาหารไม่เข้าข่ายโรงงาน พร้อมเอกสารหลักฐานคู่มือประชาชน

   ผลิตภัณฑ์อาหารที่มีส่วนประกอบของกัญชา/กัญชง --> สถานที่ผลิตอาหาร

คำตอบ  อาจเลือกตรวจวิเคราะห์ในผลิตภัณฑ์อาหาร หรือภาชนะบรรจุอาหารอย่างใดอย่างหนึ่ง เนื่องจากสารทั้ง 2 ชนิดนี้เป็นสารเคมีที่ใช้ในการผลิตภาชนะพลาสติก ซึ่งอาจแพร่กระจายลงสู่อาหารได้เมื่อนำภาชนะพลาสติกเหล่านี้ไปใช้ ดังนั้นหากผู้ผลิตมีการควบคุมคุณภาพการแพร่กระจายของสารในภาชนะพลาสติกตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 295) พ.ศ. 2548 เรื่อง กำหนดคุณภาพหรือมาตรฐานของภาชนะบรรจุที่ทำจากพลาสติกแล้ว ก็ไม่จำเป็นต้องตรวจวิเคราะห์การปนเปื้อนในผลิตภัณฑ์อาหาร

   มาตรฐานอาหารที่มีสารปนเปื้อน

คำตอบ ตามข้อ 4 (3) แห่งประกาศกระทรวงสาธารณสุขฯ ฉบับที่ 414 กรณีที่ไม่ได้ค่า ML ไว้สำหรับสารปนเปื้อนใด ในอาหารใด หากตรวจพบในปริมาณที่ต่ำกว่า LOQ ยังไม่จัดว่าเป็นการกระทำผิดกฎหมาย แต่หากสูงกว่าค่า LOQ จะพิจารณาเป็นรายกรณีบนพื้นฐานของข้อมูลวิชาการ และหลักการ as low as reasonably achievable หรือ ALARA

   มาตรฐานอาหารที่มีสารปนเปื้อน

คำตอบ การี่ (Garri) เป็นอาหารพื้นเมืองของประเทศในภูมิภาคแอฟริกา ทำโดยนำรากมันสำปะหลังนำมาแช่น้ำค้างคืนแล้วบด

   มาตรฐานอาหารที่มีสารปนเปื้อน

คำตอบ เนื่องจากข้อจำกัดด้านการตรวจสอบที่ไม่สามารถดำเนินการได้ 100% ดังนั้นการวิเคราะห์คุณภาพของผลิตภัณฑ์สุดท้ายเพียงอย่างเดียวดังที่เคยปฏิบัติมาก่อนนั้น จึงไม่เพียงพอที่จะสร้างความมั่นใจในความปลอดภัยของอาหารได้ ดังนั้นการป้องกันปัญหาการปนเปื้อนด้วยการคัดเลือกวัตถุดิบตามหลัก GMPs ของผู้ผลิตอาหารจึงมีความสำคัญมาก 

ทั้งนี้ เพื่อให้ผลิตภัณฑ์อาหารเป็นไปตามข้อกำหนดของกฎหมาย ผู้ผลิตและผู้นำเข้าอาหารควรปฏิบัติดังนี้

• ศึกษาเรียนรู้ระบบการวิเคราะห์อันตราย (hazard analysis) ทั้งทางด้านชีวภาพ ด้านกายภาพ ด้านทางเคมี ตั้งแต่วัตถุดิบ การเตรียมและการเก็บรักษาวัตถุดิบ กรรมวิธีผลิต ตลอดจนการเก็บรักษาและการขนส่งผลิตภัณฑ์ เพื่อให้ทราบชนิดของสารปนเปื้อน และแหล่งหรือขั้นตอนที่ทำให้เกิดการปนเปื้อน
• ผู้ผลิตผลิตภัณฑ์อาหาร ต้องทบทวนคุณภาพมาตรฐาน (specification) ของผลิตภัณฑ์ (finished goods) หรือวัตถุดิบ (raw materials) แล้วแต่กรณี ซึ่งผลิตภัณฑ์อาหารชนิดหนึ่งอาจมีค่า ML สำหรับสารปนเปื้อนกำหนดไว้ทั้งในลักษณะผลิตภัณฑ์สุดท้ายและวัตถุดิบ ซึ่งขึ้นอยู่กับชนิดของอาหารและชนิดของสารปนเปื้อน 

         กรณีที่สารปนเปื้อนกำหนดไว้สำหรับวัตถุดิบที่ใช้ในการผลิตอาหาร ผู้ผลิตอาหารต้องมีการตรวจสอบว่าวัตถุดิบนั้นมีปริมาณการปนเปื้อนเป็นไปตามกฏหมาย โดยอาจสุ่มเก็บตัวอย่างตรวจวิเคราะห์ หรือขอเอกสารข้อกำหนดคุณภาพ (Specification) หรือใบรับรองผลวิเคราะห์ (Certificate of Analysis) จากผู้ผลิตหรือผู้จำหน่ายวัตถุดิบ (supplier)

• ผู้นำเข้าผลิตภัณฑ์อาหาร ต้องตรวจสอบข้อมูลกับผู้ผลิตอาหารในต่างประเทศเพื่อให้มั่นใจว่าอาหารที่นำเข้ามีส่วนประกอบของวัตถุดิบที่มีสารปนเปื้อนเป็นไปตามข้อกำหนดของกฎหมาย โดยอาจขอใบรับรอง (Letter of Confirmation) เกี่ยวกับสูตรส่วนประกอบ กระบวนการผลิต ข้อกำหนดคุณภาพ (Specification) หรือใบรับรองผลวิเคราะห์ (Certificate of Analysis) ทั้งผลิตภัณฑ์อาหารและวัตถุดิบที่ใช้จากผู้ผลิตต่างประเทศ เพื่อใช้เป็นหลักฐานที่แสดงให้เห็นว่าอาหารนำเข้านั้น มีการควบคุมวัตถุดิบให้มีสารปนเปื้อนเป็นไปตามข้อกำหนดของกฎหมาย

   มาตรฐานอาหารที่มีสารปนเปื้อน

คำตอบ ประกาศฯ กระทรวงฉบับนี้จะเริ่มบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2563 ซึ่งผู้ประกอบการสามารถปฏิบัติตามได้ทันทีเฉพาะในกรณีที่ค่า ML ใหม่ของสารปนเปื้อนสำหรับอาหารนั้นๆ มีค่าต่ำกว่าค่า ML ที่กำหนดไว้ตามประกาศฯ เดิม และในกรณีของดีบุก สังกะสี และเหล็กนั้นยังต้องตรวจวิเคราะห์ตามข้อกำหนดเดิมไปจนถึงวันที่ 16 พฤศจิกายน 2563

   มาตรฐานอาหารที่มีสารปนเปื้อน

ตอบ  การแบ่งกลุ่มพืชสามารถศึกษารายละเอียดการจัดกลุ่มของพืชได้เพิ่มเติมจากเอกสารมาตรฐานสินค้าเกษตร, มกษ. 9045-2559 เรื่อง การจัดกลุ่มสินค้าเกษตร: พืช ซึ่งเข้าถึงได้ที่ https://www.acfs.go.th/standard/download/CLASSIFICATION_AGRICULTURAL_COMMODITIES-CROP.pdf

   มาตรฐานอาหารที่มีสารปนเปื้อน